sætkartöflusúpa með ristuðum graskersfræjum

Þessi súpa gerist varla haustlegri. Ég fann hana á vefsíðu Sweet Paul (mæli með nettímaritinu þeirra sem er fallegt, inniheldur uppskriftir og fleira, og er ókeypis) og gerði bara minniháttar breytingar á henni: bætti kókosolíu sem valmöguleika, notaði gríska jógúrt í stað rjóma og bætti engifer. Ég á eftir að smakka hana með fersku timían og er viss um að það gefi skemmtilegan keim.

SÆTKARTÖFLUSÚPA MEÐ RISTUÐUM GRASKERSFRÆJUM

HRÁEFNI

• 1 laukur
• 1 hvítlauksrif
• valmöguleiki: lítill bútur ferskt engifer (ca. á stærð við tening)
• 4 stórar sætar kartöflur
• 3 stórar gulrætur
• 1½-2 matskeiðar ólífuolía eða kókosolía (2 í upprunalegu uppskriftinni)
• 2 lífrænir grænmetisteningar (eða kjúklinga-)
• 1 lítri vatn
• 190 ml grísk jógúrt (rjómi í upprunalegu uppskriftinni)
• ¼ teskeið mulið chilli
• ¼ teskeið nýmalaður svartur pipar
• skreytið með ristuðum graskersfræjum, greinum af fersku timían og grískri jógúrt (eða rjóma)

AÐFERÐ

1. Afhýðið/flysjið og skerið laukinn, sætu kartöflurnar, gulræturnar og engiferið
2. Léttsteikið laukinn og grænmetið í stórum potti
3. Bætið grænmetisteningum og vatni út í og látið suðuna koma upp, minnkið þá hitann og stillið á lágan eða miðlungs hita
4. Sjóðið í um 25 mínútur þar til grænmetið er orðið mjúkt
5. Notið töfrasprota til að mauka súpuna (má líka nota matvinnsluvél en betra þá að láta hana kólna á undan). Bætið grísku jógúrtinni (eða rjóma) út í til að þykkja súpuna. Hrærið og látið suðuna koma upp
6. Kryddið með chilli og svörtum pipar. Bætið salti út í ef ykkur finnst það vanta
7. Ristið graskersfræ á pönnu
8. Berið súpuna fram í skálum skreytta með graskersfræjum, greinum af fersku timían og grískri jógúrt (eða rjóma)

grænmetisbaka með kartöflum og vorlauk

Kannski væri bara réttast að kalla þessa uppskrift karöflur með smá böku til hliðar! Það er næstum því óeðlilegt hversu hrifið heimilisfólkið mitt er af kartöflum og því nota ég eins mikið af þeim og rúmast í bökudisknum. Ólíkt mörgum frönskum grænmetisbökum (quiche) þá eru ekki 5 egg og rjómi í þessari og heldur ekki heilt fjall af smjöri í botninum. Í raun er ekkert smjör í honum. Það þarf hvorki að setja deigið í plastfilmu og láta það standa né að forbaka botninn. Hljómar það ekki bara nokkuð vel? Ef þið hafið keypt deig í svona bökur hingað til þá er kominn tími til að láta af þeirri iðju og gera þetta sjálf. Það er auðveldara en þið haldið og hollara. Ef þið eruð hrifin af kartöflum þá vona ég að ykkur líki bakan en ég á eftir að deila fleiri uppskriftum af grænmetisbökum hér á síðunni.

GRÆNMETISBAKA MEÐ KARTÖFLUM OG VORLAUK

HRÁEFNI

FYLLING

• 4 stórar karöflur (ca. 600 g), forsoðnar í 20 mínútur
• 2 egg
• 250 g kotasæla
• 2 teskeiðar (lífrænt) sinnep
• 1 teskeið þurrkuð steinselja eða timían
• 1 teskeið hvítlaukssalt
• ¼ teskeið rósmarín, þurrkað
• ¼ teskeið sjávarsalt
• 7 cm bútur af grænum hluta eins vorlauksbúnts, sneiddur
• 2 góðar handfyllir (ca. 60 g) af blönduðum salatblöðum eða spínati
• Ofan á fyllinguna: 75-100 g rifinn ostur og örlítið af nýrifnum parmesan

BOTN

• 1¼ bolli spelti
• ½ teskeið sjávarsalt
• 2½ matskeið lífræn jurtaolía
• 4 matskeiðar vatn

AÐFERÐ

1. Byrjið á að forsjóða kartöflurnar ca. klukkutíma áður en þið byrjið á grænmetisbökunni: Sjóðið þær í 20 mínútur án loks. Hellið vatninu af og leyfið þeim að kólna
2. Í stóra skál skulið þið blanda saman eggjum (það má hræra þau létt), kotasælu, sinnepi, kryddjurtum, salti og salatblöðum
3. Takið vorlauksbúntið og skerið 7 cm bút af græna hlutanum og sneiðið nokkuð fínt. Bætið saman við og setjið skálina til hliðar á meðan þið gerið botninn
4. Fyrir botninn: Sigtið speltið og saltið í aðra stóra skál. Bætið olíu og vatni í skálina og blandið rólega saman með sleif. Notið hendurnar til þess að hnoða deigið örlítið í skálinni til að fá tilfinningu fyrir áferðinni. Ef það vill molna þá þurfið þið aðeins meiri olíu; ef það er of olíukennt þá notið þið meira spelti. (Ef það þarf meiri olíu, setjið þá bara nokkra dropa í lófann og hnoðið deigið aðeins í höndunum þar til áferðin verður rétt)
5. Stráið spelti á borðplötu og mótið kúlu úr deiginu. Fletjið það út með kökukefli þar til þið hafið hring sem er um 28 cm að þvermáli. Notið örlítið af olíu til að smyrja 24 cm bökudisk og setjið deigið í formið. Það er ágætt að stinga á nokkrum stöðum í botninn með gaffli
6. Flysjið kartöflurnar, skerið þær í bita og blandið þeim saman við fyllinguna. Hellið svo fyllingunni ofan í botninn, jafnið út og stráið ostinum yfir
7. Bakið við 180°C (undir- og yfirhiti) í 50-55 mínútur þar til osturinn er orðinn gullinbrúnn
8. Leyfið bökunni að standa í um 5 mínútur áður en þið berið hana fram

hrísgrjón með indverskum kryddum og rúsínum

Þessi grjón eru svipuð þeim sem ég birti um daginn en í þessa uppskrift eru ekki notaðir negulnaglar og piparkorn. Að vísu er þetta tvennt að finna í garam masala kryddblöndunni en hún inniheldur mörg önnur krydd og er hér í litlu magni. Það má alveg sleppa rúsínunum en mér finnst náttúruleg sæta þeirra vera skemmtilegt mótvægi við bragð indversku kryddanna. Ég segi það enn og aftur að þið getið breytt kryddhlutföllum alveg eins og þið viljið og skipt út kryddum ef bragðið er ykkur ekki að skapi, og ef þið viljið meira saltbragð af grjónunum þá er fínt nota smá Maldon salt þegar þau eru komin á diskinn.

HRÍSGRJÓN MEÐ INDVERSKUM KRYDDUM OG RÚSÍNUM

HRÁEFNI

• 1½ bolli (300 g) basmati hrísgrjón
• 3 bollar (750 ml) soðið vatn
• 1 lífrænn grænmetisteningur
• 2 teskeiðar gæða jurtaolía (eða ghee)
• ½ teskeið broddkúmenfræ (cumin seeds)
• ¼ teskeið sinnepsfræ
• ögn af chilli flögum
• ½ teskeið mulið túrmerik
• ¼ teskeið garam masala
• ¼ teskeið mulinn kóríander
• handfylli af rúsínum

AÐFERÐ

1. Skolið grjónin í sigti og geymið þau í sigtinu þar til þið þurfið að nota þau
2. Hellið soðna vatninu (ég sýð það í hraðsuðukatli til að flýta fyrir) í stóra könnu og látið grænmetisteninginn leysast upp í því
3. Hitið olíuna í potti á meðalhita (potturinn þarf að vera nógu stór til að sjóða grjónin) og bætið svo broddkúmen- og sinnepsfræjum út í ásamt chilli flögum. Leyfið þessu að liggja í olíunni þar til fræin fara að poppa. Þar sem lítil olía er notuð þá er óþarfi að hræra í fræjunum í pottinum, sjáið bara til þess að þau liggi í olíunni
4. Um leið og fræin byrja að poppa þá bætið þið soðinu út í ásamt grjónum, túrmerik, garam masala og kóríander og hrærið rólega saman
5. Notið hæsta hita þar til vatnið fer að sjóða (tekur stutta stund) og stillið þá hitann á lægsta og sjóðið grjónin í 12-15 mínútur. Notið lok á pottinn en skiljið eftir smá rifu til þess að hleypa gufunni út
6. Þegar um þrjár mínútur eða svo eru eftir af suðutíma grjónanna dreifið þá handfylli af rúsínum yfir þau en ekki hræra neitt, þið hrærið bara rúsínunum saman við áður en þið berið grjónin fram

hrísgrjón með indverskum kryddum

Um daginn var bóndinn að grilla kjúkling og spurði hvort ég væri til í að útbúa góð grjón til að bera fram með honum. Með því átti hann við grjón með einhvers konar kryddblöndu. Ég hef leikið mér að því í gegnum tíðina að bragðbæta grjón með alls kyns kryddum og jurtum og í þetta sinn ákvað ég að skrifa niður það sem ég notaði til þess að deila hér á blogginu. Ég sjálf er hrifin af einföldum grillmat, ég er lítið fyrir rjómasósur eða of margar tegundir af meðlæti með grilluðu kjöti. Einföld salöt eða grjón finnst mér alltaf eiga vel við. Stundum er nú bara ágætt að setja tamarisósu út á grjón en ég neita því ekki að það er gaman að bæta við indverskum kryddum til að skapa skemmtilegri stemningu. Ég hef sagt það áður að þessar uppskriftir mínar eru ekkert heilagar, þið getið breytt kryddhlutföllum alveg eins og þið viljið og skipt út kryddum ef bragðið er ykkur ekki að skapi. Ég mæli með því að fjarlægja negulnaglana og piparkornin áður en þið berið þessi grjón fram og ef þið viljið meira saltbragð af grjónunum þá er fínt nota smá Maldon salt þegar grjónin eru komin á diskinn.

HRÍSGRJÓN MEÐ INDVERSKUM KRYDDUM

HRÁEFNI

• 1½ bolli (300 g) basmati hrísgrjón
• 3 bollar (750 ml) soðið vatn
• 1 lífrænn grænmetisteningur
• 2 teskeiðar gæða jurtaolía (eða ghee)
• ¼ teskeið sinnepsfræ
• ¼ teskeið kóríanderfræ
• 1 teskeið broddkúmenfræ (cumin seeds)
• 4 svört piparkorn
• 3 negulnaglar
• ögn af chilli flögum
• ½ teskeið mulið túrmerik

AÐFERÐ

1. Skolið grjónin í sigti og geymið þau í sigtinu þar til þið þurfið að nota þau
2. Hellið soðna vatninu (ég sýð það í hraðsuðukatli til að flýta fyrir) í stóra könnu og látið grænmetisteninginn leysast upp í því
3. Hitið olíuna í potti á meðalhita (potturinn þarf að vera nógu stór til að sjóða grjónin) og bætið svo öllum kryddunum út í nema túrmerikinu. Leyfið kryddunum að liggja í olíunni þar til fræin fara að poppa. Þar sem einungis eru tvær teskeiðar af olíu í uppskriftinni þá þarf ekkert að vera að velta kryddunum til og frá í pottinum, sjáið bara til þess að þau liggi í olíunni
4. Um leið og fræin byrja að poppa þá bætið þið soðinu út í ásamt grjónunum og túrmerikinu og hrærið rólega saman
5. Notið hæsta hita þar til vatnið fer að sjóða og stillið þá hitann á lægsta og sjóðið grjónin í 12-15 mínútur. Notið lok á pottinn en skiljið eftir smá rifu til þess að hleypa gufunni út
6. Áður en þið berið grjónin fram þá mæli ég með því að fjarlægja negulnaglana og piparkornin, einkum ef börn sitja til borðs

sætkartöflumús með pekanhnetum

Gleðilegt ár! Það stóð alltaf til að deila þessari uppskrift fyrir jól en ég hreinlega komst ekki í að gera hana að degi til og smella af mynd. Ég tók því bara myndina á gamlaárskvöld rétt áður en við settumst niður til að njóta kalkúnamáltíðar. Þetta meðlæti er í alveg sérstöku uppáhaldi hjá okkur og minningin ljúf frá kvöldinu sem við smökkuðum það fyrst. Það var í október 2009 sem við vorum að halda upp á kanadísku þakkargjörðarhátíðina í fyrsta sinn með góðum vinum í íslenska konsúlatinu í Winnpeg, Manitoba. Þvílík dásemdar veisla sem það var! (Ég kom með rósakálið til að setja á borðið og hafði gert pekankökur og bláberja- og súkkulaðiís à la CafeSigrun í eftirrétt). Ég fékk að sjálfsögðu uppskriftina og við berum ekki kalkún á borð án þessarar sætkartöflumúsar. Ég veit ekki hvaðan upprunalega uppskriftin kemur nákvæmlega en hún ber nafnið Sweet Potatoes Supreme á ensku og í henni er talað um 4 bolla af sætkartöflumús. Ég nota 1200 g af sætum kartöflum og hef aldrei mælt í bollum hversu mikið af mús ég fæ úr þeim þannig að ég hef ekki hugmynd um hvort ég sé að nota of mikið eða lítið. Sætkartöflumúsina sjálfa geri ég annars samkvæmt upprunalegu uppskriftinni en hef alveg breytt efsta laginu, sem var lítið annað en smjör og sykur sem átti að bræða saman. Ég vil að náttúrulega sæta bragðið af sætu kartöflunum fái að njóta sín og skil ekki áráttu fólks að drekkja þeim í sykri eða sykurpúðum eins og ég hef séð suma gera. Ég elda jú aldrei með smjöri þannig að ég henti því út og nota bara örlitla kókosolíu í staðinn, enda finnst mér óþarfi að nota meiri fitu í réttinn þar sem pekanhneturnar eru ríkar af fitu.

SÆTKARTÖFLUMÚS MEÐ PEKANHNETUM

HRÁEFNI

SÆTKARTÖFLUMÚS

• 1200 g sætar kartöflur
• 2 matskeiðar mjólk/sojamjólk eða rjómi
• 1 teskeið sjávarsalt
• ¼ teskeið paprika

EFSTA LAG

• 2 matskeiðar agave eða hreint hlynsíróp
• 1½-2 matskeiðar kókosolía
• 130-150 g pekanhnetur

AÐFERÐ

SÆTKARTÖFLUMÚS

1. Byrjið á að flysja sætu kartöflurnar fyrir suðu. Skerið þær svo í fjóra bita; fyrst í tvennt og svo hvorn helming langsum
2. Sjóðið vatn í stórum potti (bara eins mikið og þarf til að hylja kartöflurnar). Bætið sætu kartöflunum út í og sjóðið þar til mjúkar (tekur ca. 20 mínútur)
3. Hellið vatninu af. Notið kartöflustöppu til að stappa kartöflurnar í pottinum þannig að úr verði sætkartöflumús með silkimjúkri áferð. Bætið mjólkinni, saltinu og paprikunni út í og blandið saman við
4. Færið sætkartöflumúsina yfir í eldfast mót (mitt er hringlaga, þvermál 23 cm) og notið sleikju til að jafna hana út

EFSTA LAG

1. Setjið agave/hlynsíróp og kókosolíu í litla skál og notið skeið til að bara rétt blanda þessu saman (ef olían er í föstu formi setjið þá krukkuna í skál með heitu vatni fyrir notkun). Dreifið svo yfir sætkartöflumúsina
2. Dreifið þar næst pekanhnetunum yfir
3. Hitið í ofni í ca. 15-20 mínútur (ég stilli minn á 200°C) og passið bara upp á að brenna ekki hneturnar

tómatpastasósa með hvítlauk og ferskri basilíku

Þetta er nú alveg á mörkum þess að kallast uppskrift því einfaldara gerist það varla. Fólki kann að finnast það skrýtið en við kaupum svo til aldrei 'take-out' mat. Við gerðum meira af því hér áður fyrr en á síðastliðnum tveimur árum hefur það kannski gerst tvisvar. Ef við höfum lítinn tíma í eldhúsinu þá er aðalatriðið að skella í eitthvað sem er einfalt og tekur lítinn tíma, eins og t.d. þessa fersku tómatpastasósu á meðan pastað sýður í pottinum. Heimagert er bara svo miklu betra – það finnst mér alla vega.

TÓMATPASTASÓSA MEÐ HVÍTLAUK OG FERSKRI BASILÍKU

HRÁEFNI

• 325-350 g kirsuberjatómatar
• ½ matskeið ólífuolía
• 1-2 hvítlauksrif, pressuð
• 1 teskeið agave eða hrásykur
• ½-1 matskeið söxuð fersk basilíka
• sjávarsalt og nýmalaður svartur pipar eftir smekk

AÐFERÐ

1. Skerið tómatana í fernt og steikið upp úr ólífuolíunni á lágum hita
2. Bætið restinni af hráefninu út í og látið malla við lágan hita á meðan þið sjóðið pastað
3. Saltið og piprið eftir smekk og berið fram með brauði eða einföldu gulrótasalati

PS. Þið getið notað basilíkukrydd í staðinn fyrir ferska basilíku. Það er svona þumalputtaregla að nota eina teskeið af kryddi á móti matskeið af ferskri jurt; ég hef ekki notað það sjálf í þessa þannig að þið notið bara meira ef ykkur finnst bragðið aðeins of dauft.

kjúklingabaunir með papriku

Þessi einfaldi réttur hefur verið í uppáhaldi hjá mér í mörg ár, einn af þessum sem mér finnst gott að borða í hádegismat. Hann er að finna í matreiðslubók sem var gefin út af Kripalu jógastöðinni í Bandaríkjunum fyrir löngu síðan en ég hef eitthvað breytt hlutföllunum: Ég hef t.d. minnkað magn kjúklingabauna (nota magn úr 1 dós) því það átti að leggja þær í bleyti og sjóða og mér fannst of mikið af þeim. Kosturinn við þennan rétt er sá að það tekur stuttan tíma að undirbúa hann og svo er hann bara í ca. 10 mínútur á pönnunni. Hann er því kjörinn á dögum þegar maður hefur lítinn tíma til að stússast í eldhúsinu en vill samt fá eitthvað hollt og gott í kroppinn. Yfirleitt ber ég hann fram með basmati hrísgrjónum en mér finnst hann líka góður með naan brauði eða chapati (indverskt flatbrauð - lofa uppskrift að því fljótlega), auk þess er hann kjörinn sem meðlæti. Það eru engin sterk krydd í þessum þannig að hann er barnvænn og ekkert ögrandi að til að bera á borð fyrir þá sem eiga það til að fussa og sveia yfir framandi eldamennsku.

KJÚKLINGABAUNIR MEÐ PAPRIKU

HRÁEFNI

• 1 dós kjúklingabaunir
• 1 græn paprika
• ½ matskeið góð olía
• 1 teskeið sinnepsfræ
• 1 teskeið mulið túrmerik
• 1 teskeið mulinn kóríander
• ½ teskeið gott karrí
• 1 matskeið tómatmauk
• 1-1½ matskeið sítrónusafi, nýkreistur
• 2 matskeiðar gott hunang (má líka nota agave en notið þá eilítið meira af því)
• 1 teskeið fínt sjávarsalt

AÐFERÐ

1. Byrjið á því að skola kjúklingabaunirnar í sigti og látið þær liggja í sigtinu þar til þið þurfið að nota þær
2. Fræhreinsið paprikuna og skerið í bita
3. Blandið saman öllum kryddum nema sinnepsfræjunum í litla skál. Hafið matskeiðina með tómatmaukinu tilbúna og kreista safann sem þið þurfið úr sítrónunni því hlutirnir gerast hratt á pönnunni þegar sinnepsfræin byrja að poppa
4. Hitið olíuna á pönnunni og bætið sinnepsfræjunum út í
5. Um leið og sinnepsfræin byrja að poppa á pönnunni þá bætið þið kryddblöndunni út í ásamt tómatmaukinu, sítrónusafanum, hunanginu, paprikunni, kjúklingabaununum og saltinu
6. Blandið þessu saman og látið malla á miðlungshita í 7-10 mínútur

pizzabotn

Ég hef verið án bakstursofn í smá tíma og þegar ég loksins komst í ofn á föstudaginn þá var pizza það fyrsta sem fór inn í hann enda var ég að vígja pizzastein sem vinkona mín gaf mér í afmælisgjöf. Það er eðalgræja þegar gerðar eru þunnbotna pizzur. Þó ég væri að nota nákvæmlega sömu uppskrift og venjulega þá urðu botnarnir bara betri og hér sátu alsælir fjölskyldumeðlimir við borðið. CafeSigrun á uppskriftina að pizzabotninum sem tekur enga stund að útbúa enda er hann gerlaus. Þar sem við erum yfirleitt fimm þá geri ég alltaf tvöfalda uppskrift, eins og hún birtist hér. Ef ég er að gera pizzur fyrir færri þá skipti ég afganginum af deiginu í litla poka og set í frystinn.

PIZZABOTN

HRÁEFNI

• 500 g spelti
• 1½-2 matskeiðar vínsteinslyftiduft
• fínt sjávarsalt eftir smekk (ég nota ekki nema ca. ½ tsk því ég geri þunnbotna pizzur og auk þess salta ég þær létt þegar þær koma úr ofninum)
• ½-1 teskeið oregano (má sleppa)
• 0-1 matskeið extra virgin ólífuolía
• 225-275 ml heitt vatn (magnið veltur á rakanum í eldhúsinu hverju sinni, ég nota yfirleitt alltaf 250 ml)

AÐFERÐ

1. Setjið þurrefnin í stóra skál og blandið saman með sleif
2. Ef þið notið olíu, bætið henni þá út í 225 ml af vatni og hellið rólega í skálina, hrærið létt með sleifinni og aukið svo vatnið eins og þarf (þið finnið hvort þið þurfið meira vatn með því að klípa aðeins í deigið)
3. Stráið spelti á borðplötuna og hnoðið deigið létt í höndunum. Deigið á að vera létt í sér og á ekki að klessast við borðplötuna
4. Rífið bút af deiginu og hnoðið létt, fletjið þunnt út með kökukefli og setjið á bökunarplötu með bökunarpappír eða í sérstök pizzuform (ég geri 5-6 miðlungs pizzur úr öllu deiginu)
5. Dreifið pizzasósu á botninn og bætið svo álegginu og ostinum
6. Bakið við 230°C í ca. 7-10 mínútur
7. Ég mæli með að skvetta smá extra virgin ólífuolíu yfir pizzuna þegar hún kemur úr ofninum og salta létt með maldon- eða sjávarsalti úr kvörn. Svo er gott að nota nýmalaðan svartan pipar fyrir þá sem vilja

…

Á þessum bæ er mismunandi hvað hver vill fá ofan á pizzuna. Ég sjálf elska grænar ólífur og stundum hef ég ekkert nema ólífur, mozzarella ost, smá parmesan og nýmalaðan svartan pipar á minni. Sonurinn vill bara margarítu en dæturnar vilja nokkrar pepperoni sneiðar. Eiginmaðurinn fær nokkrar pepperoni sneiðar, rauða papriku eða sólþurrkaða tómata, ólífur, mozzarella og parmesan. Það er um að gera að leyfa hugmyndafluginu að ráða þegar kemur að pizzum, alla vega hafa eina öðruvísi bara til að smakka.

•  Spelt getur verið mjög mismunandi og það er háð rakastiginu í eldhúsinu hverju sinni. Það þarf því yfirleitt að stilla vökvann af þegar bökuð eru brauð og slíkt með spelti. Ég hef ekki enn þá fundið gróft spelti sem ég get notað eitt og sér í pizzubotna. Ég blanda því yfirleitt grófu og fínu spelti saman. Ef speltið er með einhverja stæla þá má nota lífrænt hveiti í neyð á móti grófu spelti. Ég nota annars aldrei hvítt hveiti í bakstur.

•  Olía: Undanfarið hef ég alfarið sleppt að nota olíu í deigið og það kemur mjög vel út. Það er nú bara vegna þess að ég hef verið að nota aðra tegund af spelti og deigið verður hreinlega of stíft með olíunni.

•  Vínsteinslyftiduft: Athugið að stundum er hægt að kaupa það í pökkum sem eru hugsaðir fyrir 500 g af mjöli og þá þarf ekki að mæla skeiðarnar. Ef þið eruð að nota venjulegt lyftiduft þá er 1 matskeið nóg.

•  Það má kaupa lífrænt þurrger í pökkum sem eru hugsaðir fyrir 500 g af mjöli. Þið getið notað sömu uppskrift og bætið þá hálfri matskeið af hrásykri í deigið og látið það hefa sig í ca. 40 mínútur. Persónulega finnst mér vínsteinslyftiduftið miklu skemmtilegra, kannski bara vegna þess að gerlyktin og bragðið truflar mig alltaf örlítið, og með lyftiduftinu er deigið tilbúið um leið og hráefnunum hefur verið blandað saman.

NOTKUN PIZZASTEINS:

Sigrún á CafeSigrun bað mig að deila með notendum síðunnar reynslu minni af notkun pizzasteins og hér er svarið mitt svona nokkurn veginn:

• Ég kynntist notkun pizzasteins fyrir mörgum árum í gegnum vinkonu mína [sú sem gaf mér steininn minn] og þegar ég fékk pizzur hjá henni þá fékk ég alltaf þá tilfinningu að ég væri að borða Eldsmiðjupizzur, sem voru í uppáhaldi hjá mér. Nú hef ég notað minn eigin stein í tvö ár og held að ég gæti bara ekki án hans verið. Á þessu heimili eru heimagerðar pizzur á hverjum einasta föstudegi og stundum oftar þannig að steinninn góði er í mikilli notkun.
• Ég geng ekki svo langt að segja að bragð pizzunnar sé öðruvísi þegar pizzsteinn er notaður en það sem steinninn gerir er að hann dreifir hitanum jafnt og hann dregur líka í sig raka úr deiginu. Hann er því sérstaklega góður fyrir þá sem eru hrifnir af þunnbotna pizzum.
• Það þarf að hita pizzasteininn með ofninum og það sem mér finnst best að gera er að setja bökunarpappír á disk sem er með engum brúnum, útbúa pizzuna á disknum og færa hana svo yfir á heitan pizzasteininn í ofninum. Ég útbý hverja pizzu bara rétt áður en ég set hana í ofninn þannig að það verður engin rakamyndun í bökunarpappírnum; pizzan rennur því auðveldlega af pappírnum yfir á steininn.
• Fólk hefur oft sagt við mig að pizzasteinn sé bara vitleysa, að það sé enginn munur á pizzum sem eru settar á plötur eða stein. Það gerðist nú einu sinni - OG BARA EINU SINNI - að ég hreinlega gleymdi að hita steininn með ofninum og þurfti því að nota venjulega plötu. Ég held að hver einasti fjölskyldumeðlimur hafi spurt: „Af hverju eru pizzurnar einhvern veginn öðruvísi núna?“ Það var akkúrat botninn sem öllum fannst vera „eitthvað öðruvísi“ en venjulega.

veggie chilli

Að mínu mati getur chilli ekki klikkað, það er klassískt og það má leika sér endalaust með útgáfur og meðlæti. Mig hefur alltaf langað til að þróa mína eigin chilli uppskrift því áður fyrr fór ég eftir hinum og þessum uppskriftum og þó að útkoman væri góð þá fannst mér alltaf eitthvað vanta. Í fyrrasumar ákvað ég svo að ráðast í tilraunir og byrjaði á því að nóta hjá mér allt hráefni sem ég vildi nota í mína eigin uppskrift. Ég vildi ekki hafa hana of sterka vegna barnanna en þau eru nú ýmsu vön þegar kemur að sterkum réttum og það má nota meðlæti eins og sýrðan rjóma, ost eða guacamole til að deyfa bragðið örlítið. Börnin eru vitlaus í þetta og kalla þetta bara mömmu chilli. Uppskriftin er laus við kjöt enda finnst mér veggie chilli, eins og það kallast, miklu betra.

VEGGIE CHILLI

HRÁEFNI

• 1 meðalstór laukur
• 4 stór hvítlauksrif
• 2 grænar paprikur, eða ein rauð og ein græn
• 1 ferskt, grænt jalapeno eða grænt chilli aldin
• 1½ matskeið létt ólífuolía eða önnur góð olía
• 1 matskeið oregano
• ¼-½ teskeið chillipipar*
• 1 matskeið blackstrap mólassi (eða hrásykur/agave)
• 2 matskeiðar mulið broddkúmen (e. cumin)
• 1 teskeið mulinn kóríander
• 1 teskeið mulið túrmerik
• 1 dós svartar - eða nýrnabaunir
• 1 dós pintóbaunir
• 1 dós tómatar (eða 2 dósir og sleppa þá tómatmaukinu)
• 2 matskeiðar tómatmauk, vel kúfaðar
• 100-200 ml vatn
• 1 teskeið sjávarsalt
• má sleppa: lítil dós maísbaunir

* Jafnvel meira eða minna, fer eftir hversu öflugt chilli þið notið. Ég hef keypt mjög sterkt sem kallar á að helminga chilli í öllum uppskriftum. Mér finnst gott að chillipipar rífi aðeins í en er ekki hrifin af því þegar tungan logar og varla nokkuð annað bragð finnst af matnum. (þegar ég fyrst setti uppskriftina saman notaði ég 2 msk af mjög mildum chillpipar sem var einhvers konar blanda.)

AÐFERÐ

1. Byrjið á því að setja baunirnar í sigti, skolið af þeim og látið liggja í sigtinu þar til þið notið þær. Þið getið alveg notað 2 dósir af nýrnabaununum og sleppt pintóbaununum
2. Blandið kryddum í litla skál og setjið til hliðar (notið vönduð krydd)
3. Skerið laukinn og fínsaxið hvítlaukinn. Fræhreinsið paprikurnar og skerið í bita. Fræhreinsið jalapeno/chilli aldin og fínsaxið. Setjið þetta allt í stóran pott, veltið upp úr olíunni og léttsteikið á miðlungs hita
4. Hellið kryddblöndunni út í pottinn og blandið vel saman við
5. Bætið baunum, tómötum/tómatmauki, vatni og mólassa út í ásamt salti og blandið þessu rólega saman
6. Stillið á fullan hita og látið suðuna koma upp. Setjið lok á pottinn, lækkið hitann, á minnstu eða næstminnstu stillingu, og látið malla með loki í 20 mínútur og án loks í 10 mínútur til viðbótar. Ef þið notið maísbaunir: Skolið og sigtið og bætið þeim í pottinn undir lokin. (Ef þið hafið tíma þá er gott að láta þetta malla með loki í 30 mínútur og án loks í 10 mínútur. Eða lengur; upphitað chilli er jafnvel enn betra.)

• Það má nota eina dós til viðbótar af svörtum baunum, nýrna- eða pintó- en þá finnst mér gott að bæta smá tómatmauki út í og meira af vatni.
• Hugmyndir að meðlæti: sýrður rjómi, cheddar ostur, guacamole heimabakað brauð, lífrænt tortilla snakk, hrískökur eða hvað sem er svo lengi sem ykkur finnst það gott. Reynið bara að forðast óhollt meðlæti með þessu því þetta er jú holl og góð uppskrift.
• Það er mjög gott að hita upp chilli daginn eftir. Ef þið eigið stóra fjölskyldu þá má hreinlega tvöfalda uppskriftina til að tryggja nægan afgang. Það er ekki slæmt að taka með sér chilli í vinnuna ef þið hafið aðstöðu til þess að hita það upp.
• Það er mjög gott að grilla samloku með chilli og osti. Einnig mæli ég með að setja chilli ofan á baguette ásamt osti og sneiddum vorlauk og grilla/hita í ofni.

PS. Í mörgum búðum erlendis má fá lífræna hakkaða tómata í 500 ml fernum. Ef þið komist í slíkt þá getið þið notað tvær fernur í uppskriftina og notað þá þrjár dósir af baunum og þið þurfið að salta bara örlítið meira.

baunagums

Ég viðurkenni fúslega að nafnið á þessari uppskrift er allt annað en frumlegt en maðurinn minn kallar þetta alltaf baunagums Lísu þannig að nafnið er komið til að vera. Ég nota ýmist pintó- eða kjúklingabaunir í gumsið og hef það sem meðlæti. Stundum blanda ég því saman við hrísgrjón (með grjónum er það í raun fín máltíð fyrir grænmetisætur, með t.d. salati). Eins og svo margir aðrir þá nota ég gjarnan grjón með mat en soðin grjón eingöngu eru óspennandi til lengdar. Ég geri því nokkuð af því að poppa þau aðeins upp, eins og sagt er, og þetta baunagums er ein aðferð til þess. Það gefur grjónunum góða fyllingu og skapar smá indverska stemningu vegna kryddsins. Mér og eiginmanninum finnst þetta alveg ofboðslega gott þannig að stundum læt ég ekki allt gumsið út í grjónin heldur tek örlítið frá í litla skál fyrir okkur tvö. Kjúklingur og baunagums með eða án grjóna ásamt mangó chutney er ljúf máltíð.

BAUNAGUMS

HRÁEFNI

• 1 bolli vatn (250 ml)
• ½-1 gerlaus grænmetisteningur
• 1 dós pintóbaunir eða kjúklingabaunir
• 1 matskeið sítrónusafi, ferskur
• 1 teskeið garam masala

AÐFERÐ

1. Byrjið á því að skola af baununum í sigti
2. Setjið allt hráefnið í frekar stóra pönnu, hrærið rólega á meðan teningurinn leysist upp og látið suðuna koma upp (tekur stuttan tíma). Lækkið hitann og látið malla í ca. 15 mínútur, ekki of lengi þannig að allur vökvi þorni upp
3. Setjið í litla skál og berið fram sem meðlæti eða blandið saman við soðin hrísgrjón (ég sýð 1-1½ bolla af grjónum og blanda baununum svo saman við)

lasagna með svörtum baunum

Upphaflega var ég með nýrnabaunir í titli þessarar uppskriftar en í langan tíma hef ég notað svartar baunir og það er orðið vaninn. María dóttir mín var hvatinn að þessari uppskrift en hún er bókstaflega óð í lasagna. Þar sem ég er lítið hrifin af útgáfum með hakki þá langaði mig að nota baunir og þessi uppskrift fæddist svo til um leið og ég setti svuntuna á mig. Ef María mætti ráða þá væri þetta í matinn á hverju kvöldi. Hugmyndina að hvítu sósunni fékk ég góðfúslega lánaða hjá (Cafe)Sigrúnu og gerði smávægilegar breytingar.

LASAGNA MEÐ SVÖRTUM BAUNUM (EÐA NÝRNABAUNUM)

HRÁEFNI

RAUÐ SÓSA

• 1 matskeið létt ólífuolía eða önnur góð olía
• 1 laukur, fínsaxaður
• 3 hvítlauksrif, fínsöxuð
• 1 gul eða rauð paprika, skorin í bita
• 1 gerlaus grænmetisteningur
• 2 dósir tómatar
• 1 matskeið óreganó
• 1 matskeið fersk basilíka eða 1 teskeið þurrkuð
• 1 teskeið sætt chilli
• 1 teskeið Modena balsamedik
• 1 dós svartar baunir eða nýrnabaunir
• sjávarsalt og nýmalaður svartur pipar eftir smekk
• má sleppa: maísbaunir eftir smekk
• má sleppa: ein lúka spínat, saxað gróft

HVÍT SÓSA

• 1 stór dós kotasæla (ca. 450 g)
• 2 (hamingju)egg*
• 150 g rifinn ostur (gott að nota mozzarellablöndu)
• ½ teskeið múskat

…

ANNAÐ

• 100 g rifinn ostur
• nýrifinn parmesan ostur eftir smekk
• 10-12 lasagnaplötur (helst án hvíts hveitis)

AÐFERÐ

RAUÐ SÓSA

1. Setjið baunirnar í sigti, skolið af þeim og látið liggja í sigtinu þar til þið notið þær
2. Veltið lauk upp úr olíu og steikið á pönnu við meðalhita þar til hann byrjar að mýkjast. Bætið papriku út í og loks hvítlauk og steikið í nokkrar mínútur
3. Setjið grænmetistening á pönnuna og blandið saman við
4. Bætið tómötum á pönnuna og hækkið hitann
5. Blandið öllum kryddum, kryddjurtum og ediki saman við
6. Skellið baunum út í (maís og spínati ef notað), saltið og piprið eftir smekk og stillið á lægsta eða meðalhita

HVÍT SÓSA

1. Hrærið kotasælu og eggjum saman í stórri skál
2. Bætið 150 g af rifnum osti, kryddið með múskati og blandið saman

…

1. Forhitið ofn samkvæmt leiðbeiningum á lasagnaplötupakka og stillið ofngrind neðst
2. Slökkvið undir pönnunni, setjið smá af rauðri sósu í botninn á eldföstu móti og raðið 3-4 lasagnaplötum ofan á (veltur á stærð mótsins)
3. Setjið hvíta sósu ofan á plöturnar, svo rauða sósu og aftur lasagnaplötur. Endurtakið eftir þörfum og endið á restinni af hvítri og rauðri sósu
4. Stráið 100 g af rifnum osti ásamt parmesan yfir og bakið neðst í ofni samkvæmt leiðbeiningum á pakka (plöturnar sem ég nota kalla á 220°C í 25 mínútur)

* Sleppa má eggjum og nota þá um 600 g af kotasælu

Berið fram með til dæmis spínati, einföldu salati, grófu brauði eða hvítlauksbrauði. Það er mjög gott að nota gerlausa pizzabotnsuppskrift eða snittubrauðin á CafeSigrun til að útbúa hvítlauksbrauð. Ef ég nota snittubrauðin þá baka ég þau fyrr um daginn eða deginum áður og skelli í frystinn. Ég læt ólífuolíu, hvítlauk, óreganó og örlítið sjávarsalt í litla skál og pensla heit brauðin/nýbakaðan pizzabotninn.